ਜੋ ਸੁਪਨਾ ਹੈ — ਓਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਜੋ ਹੁਣ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਓਹ ਸੱਚ ਹੈ?
ਸੱਚਾਈ ਕੀ ਹੈ?
ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ “ਸੁਪਨਾ” ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਰਮ (illusion) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ —
ਜੋ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ (ਭਗਵਾਨ) ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ,
ਨਾ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੱਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਦੇ।
ਜੇ ਵੇਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ —
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਤਯੁਗ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਲੰਘ ਗਏ ਹੋ,
ਤੇ ਹੁਣ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨ ਹੈ — ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਇਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਮਨ ਇਕ ਹੋਰ।
ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸੁੱਤੇ ਪਿਆਂ),
ਤਾਂ ਇਹ ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਕਲ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਹਨ —
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ “ਸੱਚ” ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਗੇ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਸੱਚਾਈ ਓਹ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਬਣੇ ਹਾਂ।
ਸੱਚਾਈ ਓਹ ਵੇਲਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਜਿੱਥੋਂ ਸਾਡਾ ਇਹ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਤੇ ਮਾਨਸ ਦੇਹ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਾਡਾ ਮਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਚੱਲੇ ਸੀ?
ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਮਾਪੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ। ਰੂਹ ਅਨੰਤ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸੁਪਨਾ ਬਣ ਗਿਆ — ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਂ ਇਹ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ; ਘਰ ਵੱਖਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੱਖਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਸਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮ ਹੋ ਗਏ — ਲੱਖਾਂ ਮਾਵਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਪਿਉ, ਲੱਖਾਂ ਧਰਤੀਆਂ।
ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ “ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਸਲੀ ਘਰ ਹੈ” — ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ।
ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ — ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ —
ਦਿਨ ਵੀ ਸੁਪਨਾ, ਰਾਤ ਵੀ ਸੁਪਨਾ।
ਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚੀਏ ਤਾਂ conscious mind ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ unconscious mind ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?
— ਬਿਲਕੁਲ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੀ।
ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗੱਡੀ ਜਾਂ ਪੈਦਲ — ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਅੰਦਰਲੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ “ਧਿਆਨ” ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ (ਸਪੇਸ) ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹੋ ਸਪੇਸ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ “ਸੁੰਨ” ਕਿਹਾ ਹੈ।
“ਸੁੰਨ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ — ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿੱਸਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਓਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਸੇ “ਸੁੰਨ” ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੰਜ ਤੱਤ — ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ — ਬਣੇ ਸਨ।
ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ — ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਸ “ਸੁੰਨ” ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁੰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖੀਏ?
ਸੁੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਨਹੀਂ — ਸੂਖਮ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਜਦ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਰੂਪ ਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਨੇ — ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਘਰ, ਰੰਗ, ਆਕਾਰ ਆਦਿ।
ਪਰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁੰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਦਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ “ਮਾਇਆਧਾਰੀ” ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ, ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਾਮਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ।
ਪਰ ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਾਦ (ਅਨਹਦ ਨਾਦ) ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ —
ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤ (ਚੇਤਨਾ) ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਸਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਦ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਆਪ ਹੀ ਵੱਜਦਾ ਹੈ — ਇਹੀ “ਅਨਹਦ ਨਾਦ” ਹੈ।
ਜਦ ਸੁਰਤ ਇਸ ਨਾਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ “ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ” ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ —
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲੋਕ (ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪਰਲੋਕ (ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਜਗਤ) ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਨੁੱਖ ਆਮ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ;
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਹਿਚਾਣ — ਆਤਮਿਕ ਚੇਤਨਾ — ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ?
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ — ਜੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਤਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਓਥੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ੂਨ੍ਯ (ਖਾਲੀ ਸਪੇਸ) ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ — ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵਿਚਾਰ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ — ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੀਤਿਆ ਸਮਾਂ ਦਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਨ “ਸਮੇਂ” ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ — ਆਤਮਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਨੇੜੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ (Near Death Experience) ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕਰੀਬ 6 ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ। ਇਹਨਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਪਰ ਸੂਖਮ ਮਨ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਦੇਖਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ —
ਕੌਣ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ — ਆਤਮਾ, ਮਨ, ਸੁੱਖਮ ਤੱਤ, ਤੇ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ-ਮੋਹ-ਅਹੰਕਾਰ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਿਸਟਮ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ — ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਧੁਨ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਜਹਾਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਉੱਡ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਧੁਨ ਦਰਅਸਲ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜਿੱਥੋਂ ਆਤਮਾ ਆਈ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੜ ਜਾਣੀ ਹੈ।
ਜੇ ਮਨ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕਾਵਟ ਦੇ ਉਸੀ ਪਰਮ ਸਚ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇ ਮਨ ਨੇ ਕਦੇ ਧਿਆਨ, ਨਾਮ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਨਹਦ ਧੁਨ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਨ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜ ਦੂਤ (ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਅਹੰਕਾਰ) ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਤ ਦਾ ਰਾਹ, ਮਨਮੁਖ ਦਾ ਰਾਹ, ਜਾਂ ਮੋਹ ਦਾ ਰਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿਚ 42 ਲੱਖ ਜੂਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ — ਇਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਧਰਤੀ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੈਂ-ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ — ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪੰਛੀ ਦੀ ਜੂਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਹੁਣ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੂਨ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦਾ ਜਪ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਪਰਮ ਸੱਚ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਦਾ, ਪਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਦੀ ਜੂਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਕਿਸੇ ਸੰਤ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੱਗੇ ਭਗਤੀ ਕਰ ਸਕੇ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇ।
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਜਪ ਤਪ ਜਾਂ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ —
“ਇਹ ਦੇਵਲੋਕ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ।”
ਮਤਲਬ — ਉਹ ਆਤਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰਾਹ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਾਂ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਨਕਾਰਾਤਮਕ (Negativity) ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸੁਰਤ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸੁਰਤ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ — ਮਤਲਬ ਉਹ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਹਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਧੁਨ ਚੱਲਦੀ ਹੈ —
ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਇਆ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਸੁੱਖ — ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਤਰ (ਦੁਨਿਆਵੀ ਊਰਜਾ) ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਾਹ ਕਦੇ ਖੱਬੇ (ਇੜਾ), ਕਦੇ ਸੱਜੇ (ਪਿੰਗਲਾ) ਪਾਸੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਖਮਨਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰਲੀ ਆਵਾਜ਼ (ਅਨਹਦ ਸ਼ਬਦ) ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ — ਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸੁਖਮਨਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੁਲਦੀ ਹੈ,
ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇੜਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨਾੜੀਆਂ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇੜਾ ਠੰਡੀ (ਸ਼ਾਂਤ) ਊਰਜਾ ਹੈ — ਤਮੋਗੁਣੀ।
ਪਿੰਗਲਾ ਗਰਮ (ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ) ਊਰਜਾ ਹੈ — ਰਜੋਗੁਣੀ।
ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੁਖਮਨਾ ਖੁਲਦੀ ਹੈ,
ਤਦੋਂ ਸਤੋਗੁਣ (ਸੰਤੁਲਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ —
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਪਰਮ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸੰਤ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮੰਤਰ (ਜਿਵੇਂ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ”) ਜਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਪ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ” ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ —
ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ “ਵਾਹਿ”,
ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਆਵੇ ਤਾਂ “ਗੁਰੂ” —
ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਨਾਭੀ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਿਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ ਆਪ ਹੀ ਜਾਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ,
ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਊਰਜਾ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ —
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ,
ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਖਮਨਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ,
ਅੰਦਰੋਂ ਅਨਹਦ ਸ਼ਬਦ (ਰੂਹਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ) ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨੇ —
ਜਿਵੇਂ ਝਨਕਾਰ, ਘੰਟੀ, ਬੀਣਾ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਧੁਨ।
ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ
ਅੰਦਰਲੀ ਸੂਖਮ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ —
ਇਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਉੱਪਜਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸੁਖਮਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿਆਸ (ਸਾਧਨਾ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਹੈ —
ਇਹ ਕਰਕੇ ਹੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਝ (ਵਿਵੇਕ),
ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਵ ਨਿਧੀਆਂ (ਅੰਦਰਲੇ ਖਜ਼ਾਨੇ) ਅਤੇ 18 ਸਿੱਧੀਆਂ (ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤਾਂ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਜੇ ਸੁਖਮਨਾ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਜਾਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ (ਮਿਠਾਸ, ਸ਼ਾਂਤੀ) ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਉਹ ਰਸ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਅਹੰਕਾਰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਮਨ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ
ਰੱਬ ਦੀ ਜੋਤ (ਆਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਾਗਰ (ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 🌼
